در فرمايشات و نگارشات « پارسى » را بر « پاريسى » پيش نمىدارد . و در فنون متعلقه به سوق عسكر از علم تاريخ جنگ و استراتاژى « 1 » ، و تاكتيك علمى و عملى ، و قواعد مشق اقسام توپ و شمشير ، و قوانين ترتيب معسكر ، و كيفيت اردو حركت دادن ، و علم محاصره و مدافعه ، و معرفت اسلحهء حرب و امثال ذلك تدربى فوق المعهود به هم رسانيده است . و هكذا در هيئت و نجوم جديد و فنى فيزيك و شيمى و علمى تاريخ و جغرافى كه از هريك قسطى عظيم و شطرى وافى بيندوخته . و نيز خطش بسيار خوش است و عبارتش سخت دلكش . و هركس در خصايص گوهر مبارك و مزاياى عنصر پاك اين شاهزاده ببيند و آن همه حصافت عقل و اصابت رأى و تصلب اعتقاد و تعصب دين و حميت شرع و رأفت خلق و سماحت خلق و سجيت عفو و علو همت و ملكهء كرم و تعميم فيض با فنون و فضايلى كه تحصيل نموده و تكميل فرموده است بنگرد البته اذعان خواهد نمود كه او را به اين زبانها و به اين سخنها نمىتوان ستود . و ان قميصا خيط من نسج تسغه * و عشرين حرفا عن معاليه قاصر الف آقا محمد ابراهيم نواب بن آقا محمد مهدى « بدايع‌نگار » لقب داشت . از مورخين اين دولت بود و در انشاء و ترسل يد بيضا مىنمود . مقتل موسوم به فيض الدموع و ترجمهء نامهء مباركهء حضرت امير المؤمنين عليه السلام به مالك نخعى مشتهر به اشتر از نتايج قلم آن استاد مسلم هردو به طبع رسيده ، و عقد اللئالى نام تاريخ اوست ولى مشهور نيفتاده . فنون شعريه جمله را پرداختن مىتوانست و او در ديوان اعلى از كتبه و منشيان دفترخانهء وزارت امور دول خارجه مىبود . قبر والدش در سر مزار شيخ صدوق عليه الرحمه به حجره‌ايست كه بر يمين صادر از صحن افتاده مقابل مقبرهء مرحوم شيخ محمد جعفر بلده‌اى نورى ، ولى او خود به خاك نجف خفته است . ميرزا ابو القاسم خان ناصر الملك قراگوزلو از برآمدگان عصر جديد و پروردگان اين دولت جاويد است . سالها در مدارس فرنگ به تكميل دانش و هوش و هنگ پرداخته و در فنون و السنهء چند مهارت كامل حاصل كرده ، على الخصوص لغت انگليسى و فرانسه كه تقريبا در اين دو زبان از افراد زمان است . ميرزا ابو القاسم سلطان الحكماء اجل و اعظم جماعت اطباء دار الخلافه مىباشد ، علما و عملا مهارتى معين و

--> ( 1 ) - strategie